زبان و الفبا

زبانی که به‌سختی خویشاوندی دارد

گرجی از خانواده کارتولی است؛ خانواده‌ای چهار زبانه که تقریباً تمامش داخل خودِ گرجستان صحبت می‌شود. هندواروپایی نیست، ترکی نیست، سامی هم نیست: هیچ راه میان‌بری از فارسی، عربی، روسی یا انگلیسی به آن وجود ندارد و نزدیک‌ترین خویشاوندانش زبان‌های کوچک همسایه‌اش، سوانی و مگرلی، هستند.

الفبای خودش

گرجی با خط «مخدرولی» نوشته می‌شود؛ الفبایی گرد با ۳۳ حرف که تفاوت حرف بزرگ و کوچک ندارد — برای هر حرف یک شکل، که خواندنش را آسان‌تر از آنچه به‌نظر می‌رسد می‌کند. در تاریخ این زبان سه خط به‌کار رفته و هر سه با هم در سال ۲۰۱۶ در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت شدند.

در گفتار، بخش سخت ماجرا هم‌خوان‌های انفجاری‌اند که معادلی در فارسی و انگلیسی ندارند، و خوشه‌های هم‌خوانی که به‌همان درازی‌اند که به‌نظر می‌آیند.

سر کردن با زبان

در تفلیس و باتومی بدون یک کلمه گرجی هم می‌توانید کارتان را راه بیندازید. روسی را بسیاری می‌فهمند، به‌ویژه بالای سی‌وپنج سال؛ انگلیسی میان جوان‌ترها رایج است و در هر کاری که به گردشگری مربوط باشد استاندارد. منو، تابلوی خیابان و ایستگاه مترو معمولاً هم به گرجی نوشته شده‌اند و هم به خط لاتین.

با این همه، یک سلام گرجی فوراً دمای گفت‌وگو را عوض می‌کند و فهرست پایین برای همین کافی است.